Suwuň hapalanmagy näme?
Suwuň hapalanmagy adatdan daşary derejäni aňladýarsuw çeşmesindäki görkezijileriň bäş esasy kategoriýasynyň - duýujy häsiýetler, organiki däl hapalaýjylar, organiki hapalaýjylar, mikroorganizmler we radioaktiwlik - suwuň öndüriliş prosesine we hapa suwlaryň hiliniň gözegçiligine dürli derejede täsir edýän we agyz suwunyň howpsuzlygyna we adam saglygyna howp döredýän.
Suwuň hapalanmagy adam işleriniň suwuň tebigy häsiýetlerini we düzümini üýtgedip, onuň ulanylyşyna täsir edende ýa-da adam saglygyna howp salanda ýüze çykýar. Ony dört görnüşe bölmek mümkin:
1. Fiziologiki hapalanma: Hapa maddalar tebigy suw howdanlaryna girenden soň ysynyň, tagamynyň, daşky görnüşiniň we açyklygynyň ýaramazlaşmagy.
2. Fiziki hapalanma: Suwuň fiziki häsiýetlerini üýtgedýän hapalaýjylar, mysal üçin, ýylylyk, radioaktiw maddalar, nebit we köpük.
3. Himiki hapalanma: Suwuň himiki häsiýetlerini üýtgedýän hapalandyryjylar, şol sanda kislotalar, şekerler, duzlar, zäherli maddalar we pestisidler.
4. Biologiki hapalanma: Suw howdanlaryna dürli keselleri gönüden-göni ýa-da gytaklaýyn ýaýradyp bilýän patogen mikroorganizmleriň girizilmegi.
Suwuň hapalanmagy nähili zyýan ýetirýär?
Adaty şertlerde suwda belli bir derejede ereýän kislorod bar, bu bolsa suw jandarlary üçin möhümdir we hapalaýjy maddalaryň özgermegine we dargamagyna ýardam edýän oksidlenme-dikeldiş reaksiýalarynda möhüm rol oýnaýar, bu bolsa ony suw howdanlarynyň tebigy öz-özüni arassalamak ukybynda esasy faktora öwürýär.
Köp mukdarda azot, fosfor we kaliý saklaýan öý hojalyk hapa suwlarynyň akdyrylmagy, organiki maddalaryň parçalanmagy bilen birlikde, suw otlarynyň güllemegine we ösümlikleriň artykmaç ösmegine itergi berýän iýmit maddalaryny çykarýar. Bu bolsa suwuň ýaramaz aýlanmagyna, ereýän kislorodyň keskin azalmagyna we hatda kislorodyň ýetmezçilik edýän zolaklaryň emele gelmegine getirýär. Netijede, suw ösümlikleri köp mukdarda ölýär, suw gara reňke öwrülýär, ýaramaz ys çykarýar we "öli köllere", "öli derýalara" ýa-da "öli deňizlere" öwrülýär we ahyrsoňy batgalyklara öwrülýär. Bu hadysa ewtrofikasiýa diýlip atlandyrylýar. Ewtrofik suw güýçli yslar, çuňňur reňk we ýokary bakteriýa mukdary bilen häsiýetlendirilýär - bu ony gönüden-göni ulanmak üçin ýaramsyz edýär we köplenç balyklaryň köpçülikleýin ölümine getirýär.
Suwuň zyýanyhapalanma üç esasy ugurda görülip bilner:
1.Daşky gurşawa zyýan: Ol görnüşleriň azalmagyna ýa-da ýok bolmagyna getirýär, dürli daşky gurşaw baýlyklarynyň gymmatyny peseldýär we ekologik deňagramlylygy bozýar.
2.Önümçilige zyýan: Senagat ýa-da oba hojalyk standartlaryna laýyk gelmeýän hapalanan suw hasylyň peselmegine we ykdysady ýitgilere sebäp bolup biler.
3.Adam saglygyna zyýan: Hapalanan suwy içmek ýiti ýa-da dowamly zäherlenmelere, rak keseline, ýokanç kesellere we beýleki saglyk meselelerine sebäp bolup biler. Fiziki kesellerden başga-da, hapalanan suwuň ýakymsyz duýgy täsirleri adamlaryň gündelik durmuşyna we emosional abadançylygyna hem täsir edip biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 1-nji apreli